Een vrouw en een kip, horen niet op een schip

Een vrouw en een kip, horen niet op een schip

Vrouwvolk aan boord

Een vrouw en een kip horen niet op een schip Vrouwvolk aan boord Pas nog, zo’n honderd jaar geleden, kwam de ‘schippersvrouw’ aan boord. Slechts kort daarvoor waren vrouwen op schepen een uitzondering en een zeldzaamheid. Vrouwvolk aan boord brengt onheil en ellende. Het is dus ook niet zo vreemd dat deze helleveeg officieel geen dienst kon nemen bij één van de handelsondernemingen of bij de marine.

meis•je (het ~ (v.), ~s)
2 jonge vrouw => => griet, meid, meiske
loos (bn.) 1 niet echt, maar wel echt lijkend

Tóch zijn er gevallen bekend van vrouwen die vermomd als man zich hadden ingescheept. Werd zo een ‘meisje loos’ ontmaskerd dan werd zij, na aan boord al de nodige lijfstraffen te hebben ondergaan, voor de rechter gebracht en veroordeeld. Dees teere Maegden die vermomd als man gingen varen hadden verschillende redenen voor hun ongebruikelijke stap. Sommige vrouwen zagen hun geliefde vertrekken en wilden niet zonder hem achterblijven. Als mannelijke matroos meereizen was dan een goedkope uitkomst. Daarnaast was er overzee een grote keus aan kandidaat echtgenoten. Een andere reden om verkleed als man te gaan varen, was het ontvluchten van een crimineel verleden. Deze vrouwelijke matrozen kregen namen als ‘Split-Ruyter‘ en ‘Spin-Huys hoer’.

Het hedendaagse ‘meisje loos’

Of het nu uit liefde, armoede of vaderlandslievendheid was, de vrouwen die in mannenkleren het waagden te gaan varen spreken nog steeds tot onze verbeelding. Wat zijn de redenen van vrouwen in onze tijd om deze ongebruikelijke stap te maken? Wie zijn deze vrouwen die dit zelfs durven zonder zich als man te kleden? Is het hun crimineel verleden, is het armoede of vaderlandsliefde? Of is het hun liefde voor een man én voor de zee. Ondanks de verregaande emancipatie op het vaste land van zowel de vrouw als de man, zijn de rollen op zee meestal nog sterk traditioneel. Bij vrijwel alle stellen die we op het Wad tegenkomen, staat de man achter het roer en is de vrouw de matroos, ‘het meisje loos’. Dit zien we zowel in de beroepsvaart als in de pleziervaart. Gelukkig komt het nog maar zelden voor dat ‘het meisje loos’ wegens insubordinatie en dronkenschap 24 stokslagen krijgt. We wagen er ons niet aan om de rolverdelingen aan boord te gaan verklaren. Echter, de bemanning van het schip bestaat vandaag de dag niet uit 120 zielen. Het aantal opvarenden op een jacht is een klein gezelschap, een gezin of een aantal vrienden met of zonder kinderen. Het hedendaagse ‘meisje loos’ zal daarom, voor het geval dat, ook van de belangrijkste zaken op de hoogte moeten zijn. Hoe weet ik waar ik ben en hoe werkt de motor en marifoon? Hoe breng ik het schip veilig in een haven? Waar kan ik beschutting vinden? Enzovoort.

Vlieland 18 augustus 2004

De wind waait West 4 Bft en het is nog een uurtje voor hoog water. De ‘Ísabelle II’, een zeeschouw van ruim 23 voet, schiet ons aan lijzijde vlak voor het binnenvaren van de havenmond voorbij. We houden ons hart vast, de Isis (140 ton staal) Vlieland binnenvaren met de stroom dwars, blijft een geconcentreerde bezigheid. Het gaat net goed. Isabelle 1, zoals we later te horen krijgen, staat stijf van de stress op het voordek met de pikhaak in de aanslag. Haar mans stem schalt over de haven: “links, rechts, afhouden, ik zei toch links, stomme trut”. Met veel gas en hoge snelheid schiet de ‘Isabelle II’ de jachthaven binnen. Op drie meter afstand van de steiger horen wij hem nog net roepen. “Spring dan, spring dan toch mens!” Vertwijfeld kijkt ze ons aan, niet wetend wat er van haar wordt verwacht.

Later op de dag ontmoeten we Isabelle met haar twee kinderen op het strand. Ze herkent ons en begint spontaan haar avonturen van de afgelopen nacht te vertellen. Drooggevallen was ze nog nooit, Bram wel, vorig jaar een keer met vrienden. Na zijn idyllische verhalen had ze zich er iets heel anders bij voorgesteld. Het schip lag uren lang zo scheef dat er geen kopje op tafel bleef staan. Geslapen had ze niet, híj wel. Ook haar jongste had, na ‘s middags in een schelp getrapt te zijn de slaap niet kunnen vatten. Bram kon haar niet geruststellen dat ze veilig waren voor het onweer. Ze was er niet helemaal van overtuigd dat een stalen mast echt net zo iets is als een bliksemafleider. Waar ze het vooral moeilijk mee had, was de gedachte “Wat als er met Bram iets gebeurd, wat moet ik dan?”. ’s Morgens om vijf uur wist ze het zeker “Ik wil naar een haven. En wel nu”. Ter hoogte van, na wat later bleek, de VL5 kwamen ze erachter dat de bijboot in de nacht al een beter heenkomen had gezocht.

<< Vorige | Overzicht | Volgende >>

’s Avonds in het café horen we Bram, die hier al even zit, zíjn versie vertellen aan een paar vrienden. De Isbelle, hier bedoeld hij zijn schip, heeft zich prima gehouden in wel vier meter hoge golven op het Schuitengat. Wat is ze een fantastisch zeilschip, wat ligt ze geweldig op het roer. Hij vond het prachtig; Isabelle, zijn vrouw, al gillend onder een hoek van ten minste 45 graden, koffie te zien zetten. Alles uit de kastjes gezeild en wel drie van die snelle kieljachten onderlangs ingehaald. De kinderen spoelden door de kuip, Zeeschouw met zwembad! En gisteravond, dat was wel het hoogtepunt, tijdens het droogvallen bijna drie keer door de bliksem getroffen! Niks aan de hand natuurlijk. Zijn vrienden knikken instemmend. Ook zij maken dit alles regelmatig mee, maar dan natuurlijk net een beetje sterker.   
Een kleine week later komen we weer op Vlieland. De ‘Isabelle II’ ligt nog steeds in dezelfde box. ’s Avonds horen we een klopje op onze roefdeur. Het is Bram, wat verlegen met de kaarten van het West Wad en een kopietje van de getijtafels 2003 onder de arm. Wij vragen hem binnen. Hij heeft het er moeilijk mee dat zijn vrouw Isabelle met geen stok meer van Vlieland af is te slaan. Ze is geen zeiler, dat weet hij, maar ze heeft zich tot nu toe zo kranig geweerd. Hij zou nog zo graag een paar dagen samen met haar willen rondscharrelen op het Wad. Of wij hem een aantal tips kunnen geven hoe hij dit veilig en ontspannen kan doen. Wij vragen hem Isabelle er bij te halen en voor we het weten zitten we urenlang gepassioneerd, met koffie en vaarkaarten op tafel, de beste vertrektijden en routes met ze te bespreken.   

De volgende morgen zwaaien we de ‘Isabelle II’ uit en zien haar op het fokje, over de banken onder Vlieland, de reis vervolgen.

Ook voor vrouwen

Voor de meeste schippers en schipperkes geldt dat hun vakantie op het Wad jammer genoeg niet zes maanden duurt maar slechts enkele dagen of weken. Het ontwikkelen van een uitgebreide en diepgaande kennis van het Wad is daardoor erg moeilijk. Wij merken onder andere op avonden zoals met Bram en Isabelle, hoe boeiend en waardevol het is om onze kennis van het Wad met anderen te delen. Ook u kunt gebruik maken van onze kennis en ervaring als professionele Wadvaarders. Tijdens de Wadvaar opleiding ‘Beginners op het Wad’ delen we onze kennis en onze jarenlange ervaring op het Wad met jachtschippers én hun partner. Sámen het Wad beter leren kennen, komt uw team vast en zeker ten goede. De deelnemers hebben al eens op het Wad gevaren maar hier nog geen routine opgebouwd. Na de opleiding kunt u, onder verschillende omstandigheden, zelfstandig bepalen wat bijvoorbeeld de beste tijd voor vertrek is en wat de meest gunstige route is. Samen zult u meer ontspannen, zelfverzekerder, veiliger en beter kunnen genieten van het grootste en mooiste natuurgebied van Europa.
De belangrijkste onderwerpen die tijdens de beginnersopleiding aan de orde komen zijn: - De Waddenzee, de aspecten van dit wetland - Veiligheid, teamwork en rol bemanningsleden, wat als man of vrouw uitvalt? - Routeplanner, de mooiste/snelste/veiligste routes - Varen buiten de geulen en over de banken - Goed en verantwoord droogvallen - Het weer op het Wad - Inspelen op wind en stroming Naast een beginnersopleiding Wadvaren bieden we ook de opleidingen Kennismaken met het Wad en de Masterclass Wadvaren aan. De praktijkopleidingen volgt u, al zeilend op het Wad aan boord van de Klipper Isis. U heeft dan niet de zorg en verantwoordelijkheid van uw eigen schip, waardoor u optimaal kunt leren en genieten. De opleidingen starten al vroeg in het voorjaar: een mooi begin om het vaarseizoen mee te openen.

Naast de cursusinhoud zijn het met elkaar uitwisselen van belevenissen en het delen van ervaringen belangrijke onderdelen van de opleiding. De opleidingen zijn praktijkgericht en niet gefocust op een examen! De programma’s zijn opgesteld in samenwerking met de KNRM, de verkeersleiders Brandaris en de oud-havenmeesters Annie en Koby van Schiermonnikoog. Het daadwerkelijk leren zeilen en varen maakt geen deel uit van deze opleiding. Manoeuvreren in het algemeen komt niet aan de orde, het manoeuvreren in getijdenhavens (spelen met stroming en wind) bijvoorbeeld wel. Bram en Isabella hebben afgelopen augustus nog een aantal prachtige dagen op het Wad doorgebracht. Zij hebben zich inmiddels al gemeld voor de beginners opleiding Wadvaren op 9 en 10 april. Bent u ook enthousiast geworden en wilt u deelnemen aan één van onze opleidingen dan kunt u nadere informatie vinden op www.iamsailing.nl. U kunt ons natuurlijk ook bellen 0518-451691 of 06-22541638.

Graag tot ziens aan boord van de Isis,

Paul en Betty Temming

Klipper Isis Tags

Nieuwsbrief Klipper Isis de Gouden Vloot - Juni 2008 Cadeaureis Zeilreis Boeken Koninginnedag Franeker Klipper Isis linkpagina 'Waddengoud'